Złożeniem kwiatów na grobach i modlitwą 1 września 2026r. uczczono w Budapeszcie pamięć Węgrów zasłużonych dla pomocy polskim uchodźcom podczas II wojny światowej: Józsefa Antalla seniora, płk Zoltána Baló i gen. Loránda Utassyego.
Przybyli przedstawiciele polskiej dyplomacji z Jackiem Śladewskim Chargé d’affaires, Marcinem Bobińskim kierownikiem Wydziału Konsularnego i Polonii, attaché Obrony, Wojskowości i Lotnictwa płk Markiem Kozerą , Oficerem łącznikowym Policji, radcą Ambasady RP Piotrem Sochackim i dyrektorem Instytutu Polskiego Jarosław Bajaczyk. Obecna była Iwona Tóthné Szegedi – rzecznika narodowości polskiej w Zgromadzeniu Narodowym Węgier.
Tradycyjnie w uroczystości uczestniczyli potomkowie Rodziny Antallów, w której imieniu głos zabrał Zsolt Jeszenszky prawnuk dr. Józsefa Antalla. Rodzinę Baló reprezentowały panie: Krisztina Tóth, która wygłosiła wspomnienie o swoim dziadku oraz Viktoria Tusnády – również wnuczka pułkownika Zoltána Baló. Obecny był Loránd Utassy i jego młodsza siostra Viktoria – wnuk i wnuczka generała majora Loránda Utassyego. Tym razem wystąpienie wygłosiła Viktoria Utassy Pál
Przybył proboszcz Polskiej Parafii Personalnej na Węgrzech ks. Krzysztof Grzelak SChr. Ogólnokrajowy Samorząd Polski reprezentowała jego przewodnicząca Maria Felföldi i kierownik Urzędu OSP dr Éva Tupcsia, a Stołeczny Samorząd Polski przewodnicząca Katarzyna Balogh. Obecni byli reprezentanci polskich stowarzyszeń PSK im. J.Bema, SKP pw.św.Wojciecha, Polsko-Węgierskiego Stowarzyszenia im. Rodziny Korompayów, Polsko-Węgierskiego Stowarzyszenia Kulturalnego z Érd, dyrektorzy instytucji polonijnych: Ogólnokrajowej Uzupełniającej Szkoły Polskiej i Przedszkola Anna Lang oraz Katarzyna Takácsné Kalińska dyrektor Polskiego Domu Kultury na Węgrzech. Przybyła dyrektor Szkoły im. S.Petöfiego przy Ambasadzie RP w Budapeszcie Beata Mondovics, a także osoby prywatne.
Odmówiono wspólnie modlitwę, a minutą ciszy uczczono cywilów i żołnierzy poległych podczas wojny. Następnie na wszystkich trzech grobach złożono wieńce, a na zakończenie rozbrzmiał utwór „Il Silenzio” w wykonaniu László Kovácsa.
Uroczystości asystowała reprezentacja kompanii honorowej Wojska Węgierskiego i Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej Legionu Polskiego im. H.Wysockiego.
Groby J.Antalla, Z.Baló i L.Utassyego są symbolicznymi miejscami, gdzie chcemy podziękować wszystkim Węgrom za wyjątkowy gest opieki w 1939 r., kiedy po 17 września, po ataku Związku Radzieckiego na Polskę, około 140 tys. uchodźców polskich trafiło na Węgry, a wówczas Balatonboglár na kilka lat stał się centrum polskiego szkolnictwa. Niezwykła postawa Węgier i Węgrów w tragicznym dla Polaków 1939 roku powinna być głoszona na cały świat! Nie zapominajmy o słowach wyrytych w nagrobnym kamieniu mogiły Józsefa Antalla seniora : „ Polonia Semper Fidelis”, a narodowa pamięć jest naszym obowiązkiem, zaszczytem i dobrem bezcennym.
Organizatorem spotkania od lat odbywającego się 1 września na cmentarzu Farkasrét tradycyjnie jest Polskie Stowarzyszenie Kulturalne im. Józefa Bema na Węgrzech.
inf. Głos Polonii Bożena Bogdańska Szadai, fot. Barbara Pál
